Αναδημοσίευση: Μια βασική προσέγγιση του Σαλαμινιακού Τύπου (θυμίζει και την Αίγινα)

από το περιοδικό «Βάκιλος της Σαλαμίνας» ( http://periodikobakilos.blogspot.com/)

τεύχος 1 (http://www.mediafire.com/?dz1wi3nmmmj)

του Σταμάτη Σύρακα
Ένας ασφαλής τρόπος εντοπισμού του
ιδεολογικού φορτίου, που φέρει και μέσα
στο οποίο πράττει ένα κοινωνικό σύνολο,
αποτελεί η μελέτη του έντυπου λόγου του,
όπως εκφράζεται κυρίως μέσα από τις
εφημερίδες. Το σημείο σύγκλισης κι
απόκλισης μεταξύ αρθρογράφου κι
αναγνώστη καλείται να εντοπίσει ο κοινω-
νικός επιστήμονας και ύστερα να ερμη-
νεύσει την ποιότητα της γραφής, ώστε να
εξάγει συμπεράσματα, όσον αφορά: την
καθαρότητα της πολιτικής συνείδησης, την
κοινωνική ανοχή και συνοχή, το
πολιτιστικό γίγνεσθαι ως πεδίο προβλη-
ματισμού, την ψυχολογία της μάζας και
τελικά τη βάση εκκίνησής της.
Ακολουθώντας, κατά το δυνατόν, το
πρότυπο αυτό θα επιχειρήσουμε αρχικά μια
όχι ποσοτική, μα ποιοτική προσέγγιση του
Σαλαμινιακού Τύπου, ο οποίος αριθμεί
πάνω από δέκα εφημερίδες. Για τα
δεδομένα του νησιού ο αριθμός αυτός
μοιάζει αρκετά υψηλός και ικανός να
καλύψει ακόμα και τον πιο δύσκολο
αναγνώστη δημιουργώντας μια δημοσιο-
γραφική πληρότητα.
Είναι όμως έτσι;
Αν πειθαρχήσουμε τον εαυτό μας και
καταφέρουμε να αποστασιοποιηθούμε από
το μικρόκοσμο, που αναπαράγει η ανά-
γνωση της εκάστοτε εφημερίδας, θα
διαπιστώσουμε πως η ομοιότητα μεταξύ
τους είναι απόλυτη. Ο πολιτικός τους λόγος
μοιάζει άχρωμος, σκόπιμος και παρα-
πολιτικός. Ανοργάνωτα επιτίθενται σε
φατρίες, εκθειάζουν πρόσωπα κατά
συγγένεια, γράφουν με γρίφους απευ-
θυνόμενοι σε ένα και μόνο πρόσωπο. Η
κριτική τους δε στηρίζεται σε οργανωμένο
λόγο, ενώ τα αιτήματά τους είναι ασυνεπή
και ασταθή. Επιπρόσθετα, αρκετά
δημοσιεύματα αρκούνται σε έναν λόγο
περιοριστικό, αφού κινούνται μέσα στα
όρια της Δημοτικής αρχής ή κάποιου άλλου
δημοτικού συνδυασμού, που έχουν οι
περισσότερες εφημερίδες επιλέξει να
προβάλλουν ή να στοχοποιήσουν αρνητικά
με κριτήρια επιλεγμένα «κάτω από το τρα-
πέζι», είτε αυτό είναι εμφανές και απροκά-
λυπτο, είτε όχι. Διακρίνουμε, λοιπόν, πως
παρά τις φαινομενικά αντιθετικές απόψεις
των εφημερίδων, η βάση της γραφής και
των αιτημάτων τους δομείται στα θεμέλια
του απολίτικου και κατ’ επέκταση ωθούμε-
να από μικροσυμφέροντα εκδοτών.
Βεβαιότατα, όλα τα παραπάνω οφείλο-
νται στον ανηλεή ανταγωνισμό μεταξύ
τους, που ειδωμένα μέσα στα καπιταλιστικά
πλαίσια δεν αφήνουν και πολλά περιθώρια
στον τρόπο λειτουργίας τους. Για να επι-
βιώσεις, χρειάζεσαι ενίσχυση οικονομική,
που με τη σειρά της θα επιφέρει την εξάρ-
τηση και την «δημοσιογραφία επί πληρω-
μή», ώστε πολλές φορές θα φτάσεις και στο
σημείο οι διαφημίσεις να υπερσκελίσουν σε
ποσότητα τον κύριο όγκο των άρθρων,
όπως συμβαίνει πολλάκις, δημιουργώντας
έτσι ένα ιδιαίτερα νοσηρό και απωθητικό
για τον αναγνώστη κλίμα.
Γενικότερα, η αισθητική πλευρά τους,
στην πλειονότητα του τύπου, όσο κι αν το
θέμα ενέχει υποκειμενικότητα, πάσχει ανα-
ντίρρητα. Η υποτιθέμενη ενημέρωση έχει
συμπιεστεί όχι μονάχα από τις διαφημίσεις,
αλλά και από τα ευχολόγια προσώπων επί
χρήμασι, χτίζοντας έτσι μια φόρμα φτηνής
πασαρέλας και μετατρέποντας τον ανα-
γνώστη, είτε ως εν δυνάμει πελάτη διαφημι-
στικών, είτε ως εν δυνάμει ψηφοφόρo μι-
κροϋποψηφίων.
Τη στιγμή αυτή η οπτική της μελέτης
θα συνεχιστεί μα με φορά αντίστροφη. Θα
ασχοληθεί όχι με αυτό που γράφεται, το
υποφαινόμενο, αλλά με αυτό που δε γράφε-
ται, το λανθάνον, διότι πολλές φορές αυτά
που αποκρύπτεις έχουν πιο μεγάλη σημασία
για τον ερευνητή, παρά αυτά που φανε-
ρώνεις. Στην περίπτωσή μας, η σιωπή των
εφημερίδων σε ζητήματα καίρια για το νησί
μοιάζει ανεξήγητη. Όπως, για παράδειγμα,
το μείζον θέμα της τοπικής ανεργίας και της
ευρύτερης οικονομικής λιτότητας και ό,τι
αυτό συνεπάγεται. Θαρρείς πως διαβάζο-
ντας τον τοπικό τύπο, δεν υπάρχουν εργα-
ζόμενοι στο νησί. Οι μισθωτοί έχουν εξαφανιστεί ως δια μαγείας και
όσοι εργάζονται, αυτό γίνεται από χόμπι. Ποιον απασχολεί, αν οι μι-
σθοί έχουν συμπιεστεί σε βαθμό εξαθλίωσης και οι εργαζόμενοι έχουν
μετατραπεί σε ομήρους αδίστακτων εργοδοτών; Ή κι ακόμη σε μάζα
εκμεταλλευόμενη από πολυεθνικές, που άρρυθμα και αντιαισθητικά
έχουν κατακλύσει τη Σαλαμίνα, με συνέπεια τον κατακερματισμό της
ντόπιας και πιο ανθρώπινης πρωτοβουλίας;
Φυσικά και η ελεύθερη αγορά αποτελεί το ισχύον καθεστώς οικο-
νομικής λειτουργίας, όσο πολέμιους κι αν μας βρίσκει. Παρόλα αυτά
κι η νομιμότητα αποτελεί απαίτηση του κάθε εργαζόμενου, που βλέπει,
απομονωμένος κι ανήμπορος, να τον οδηγούν στην απώλεια της αξιο-
πρέπειάς του. Ή κι από την άλλη να τον αναγκάζουν να στραφεί στην
αγορά της πρωτεύουσας, με το κόστος της μετακίνησης να το επωμίζε-
ται ο ίδιος ο μισθωτός. Και μιλάμε για ένα κόστος-ναύλο που η τιμή
του είναι ανεξέλεγκτη κι αβάσταχτη από τη μια, ενώ αντιθέτως, αυτό
παράγει υπερκέρδη σε μια κλειστή κάστα επιχειρηματιών, που λυμαί-
νονται την ανάγκη της συγκοινωνίας του νησιού.
Μια κριτική για τα γεγονότα αυτά από τον Σαλαμινιακό Τύπο θα
ήταν τουλάχιστον αναγκαία, μα η σιωπή υπερισχύει. Όπως, επίσης, και
το θέμα των μεταναστών, που δε φαίνεται να τους απασχολεί ιδιαιτέ-
ρως, παρά μονάχα τη στιγμή που θα τους χρησιμοποιήσουν αρνητικά,
ως κίνητρα, για να δικαιολογήσουν απόψεις ανορθολογικές περί αύξη-
σης της αστυνόμευσης, κάτι που αποτελεί και επιθυμία καθολική και
επαναλαμβανόμενη στον τύπο.
Τέλος, θέματα πολιτισμού έχουν εξοβελιστεί από τις στήλες τους,
εκτός κι αν πρόκειται, είτε για πολιτισμό μαζικής κατανάλωσης, είτε
για παραφουσκωμένη τέχνη, πάντα τοπικού χαρακτήρα, που κρίνεται
με κριτήρια τοπικισμού και όχι καλλιτεχνικής αξίας. Πιο συγκεκριμέ-
να, λοιπόν, μπορούμε με ακρίβεια να πούμε πως ο κόσμος τους είναι
ένας κόσμος επίπλαστος, κινούμενος στα μέτρα της στείρας αναπαρα-
γωγής κι αδράνειας, απόλυτα συμβατικός κι εντέλει, συντηρητικός.
Και για να ‘μαστε πιο ειλικρινείς, φωνές αντίδρασης εμφανίζονται
κατά διαστήματα προσφέροντας μια εναλλακτική πληροφόρηση. Εί-
ναι, όμως, πολύ περίεργο, που η ευαίσθητη ματιά τους αρνείται να
προσαρμοστεί στα δεδομένα του νησιού κι η αριστερή τοποθέτησή
τους – γενικόλογη, γι’ αυτό και βολική – μοιάζει περισσότερο ως χρέος
παρά ως ανάγκη.
Τελειώνοντας, το κείμενο αυτό δε φιλοδοξεί να υποδείξει το οτιδή-
ποτε, παρά μονάχα να αναδείξει. Δεν πιστεύει σε σωτήρες κι ούτε η
λογική του είναι ισοπεδωτική. Γνωρίζει καλά, πως κάποιοι αρθρογρά-
φοι ξεχωρίζουν για την επιστημονική τους έρευνα, την ιστορική τους
γνώση και κυρίως την επιθυμία τους για προσφορά όλων αυτών. Ανα-
ρωτιέμαι, όμως, πώς ο επιστημονικός λόγος, που περιέχει μέσα του την
κριτική ματιά και την απελευθερωτική γνώση, το ήθος και τη στάση
ενός πνευματικού ανθρώπου, μπορεί να συμπλεύσει και να συνυπάρ-
ξει δίπλα σε κείμενα συντηρητικά; Πώς μπορεί να στέκει δίπλα σε α-
λυτρωτικές φλυαρίες δεξιών, ακροδεξιών και νοσταλγών της χούντας
και να συμμετέχει στην αρένα του ανελέητου πολιτικού στίβου;
Αναρωτιέμαι τελικά, αν κι αυτόματα τους αφαιρείται και ο τίτλος
του πνευματικού ανθρώπου σε μια ηθική διάσταση του φαντασιακού,
εκεί όπου οι εφημερίδες, αυτή η τεράστια κατάκτηση του ανθρώπου,
θα λειτουργούσε σε όφελος των καταπιεζόμενων και όχι των καταπιε-
στών.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under πολιτισμός και "πολιτισμός", πολιτική, τοπικά θέματα, κι αλλού συμβαίνουν...

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s