Φυλακές Αίγινας (5)-Ο Φίλιππος Κυρίτσης, αναρχικός, πολιτικός κρατούμενος (αρχές 1978-τέλος 1981), μιλά για τις Φυλακές της Αίγινας στη Σχεδία (Μέρος 1ο)


φωτογραφία είναι από το αρχείο του Φίλιππα, τραβηγμένη από τον ίδιον, το 1983 ή 1984, μετά το κλείσιμο των Φυλακών. Εδώ είμαστε στην Τέταρτη Ακτίνα.) Μπορείτε να τη δείτε μεγαλύτερη αν πατήσετε κλικ στη φωτογραφία…

ΟΙ ΦΥΛΑΚΕΣ ΤΗΣ ΑΙΓΙΝΑΣ ΟΠΩΣ ΤΙΣ ΓΝΩΡΙΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΠΡΙΛΗ ΤΟΥ 1978 ΩΣ ΤΟΝ ΝΟΕΜΒΡΗ ΤΟΥ 1979.


Στις φυλακές της Αίγινας με οδήγησαν σαν υπόδικο, τον Απρίλη του 1978, αφού προηγούμενα με κράτησαν 6 μόνο μέρες στον Κορυδαλλό. Με μετήγαγαν στην Αίγινα, αφού με κράτησαν, μια νύχτα νομίζω, στο αστυνομικό τμήμα μεταγωγών του Πειραιά. Μαζί μου μετήγαγαν άλλα 3 άτομα, που σύμφωνα με τα λεγόμενά τους ήταν κρατούμενοι, ο ένας για τυχερά παιχνίδια, ο άλλος γιατί δεν πλήρωνε την διατροφή της γυναίκας του και ο τρίτος για τον φόνο ενός εφοπλιστή, ο οποίος αγόραζε από αυτόν σεξουαλικές υπηρεσίες. Με αυτόν τον τρίτο, ένα ανήλικο παιδί αρκετά όμορφο για τα ελληνικά δεδομένα, με είχαν δεμένο κατά την μεταγωγή, ενώ τους  άλλους δυο τους είχαν δεμένους μεταξύ τους. Φαινόταν πολύ καλό παιδί και δεν σου έδινε σε καμιά περίπτωση την εντύπωση ότι είχε διαπράξει φόνο. Απ’ ό, τι έμαθα από διαδόσεις εκ των υστέρων, όταν έκανε τον φόνο ήταν κάτω από την επήρεια «ναρκωτικών».

Νομίζω ότι θα ήταν δύσκολο να παρέχει σεξουαλικές υπηρεσίες στον εφοπλιστή αν είχε καθαρό το μυαλό του. Δεν φρόντισα να μάθω αν παρείχε σεξουαλικές υπηρεσίες επειδή είχε ανάγκη από «ναρκωτικά». Ξέρω μόνο ότι μολονότι ανήλικος και θύμα των βρώμικων ορέξεων του εφοπλιστή, το παιδί καταδικάστηκε σε ισόβια.

Η κλούβα με την οποία μας μεταφέρανε από το τμήμα μεταγωγών του Πειραιά μέχρι τις φυλακές τις Αίγινας είχε πολύ μικρό παραθυράκι, ώστε να μπορούμε να βλέπουμε τι υπήρχε έξω από αυτήν. Το να κοιτάς τον κόσμο από το παραθυράκι μιας κλούβας μοιάζει με το να κοιτάς τον κόσμο από μια κλειδαρότρυπα. Δηλ. το οπτικό σου πεδίο είναι πολύ στενό και γι’ αυτό δεν καταλαβαίνεις από που σε παν και που σε παν, εκτός αν ξέρεις ήδη το δρόμο.

Εγώ είχα πάει κάποιες φορές για μπάνια στην Αίγινα, πριν με πάνε δεμένο, αλλά μέσα από την κλούβα δεν διέκρινα κάτι γνωστό. Πολύ περισσότερο δεν διέκρινα την φυλακή της Αίγινας απ’ έξω. Το μόνο που διέκρινα ήταν ότι απέναντι είχε κάποιο φυλάκιο και ότι η μεγάλη σιδερένια πόρτα της ήταν γκρι και είχε ένα μικρό, σαν της κλούβας, παραθυράκι. Αυτή δεν ήταν η μόνη γκρίζα μεγάλη σιδερένια πόρτα που έπρεπε να διαβούμε για να φτάσουμε στο εσωτερικό της φυλακής. Έπρεπε επίσης να περάσουμε και μια πόρτα φτιαγμένη από ψηλά κάγκελα, που νομίζω στην γλώσσα της φυλακής την λέγανε κιγκλίδα.

Σε έναν από τους ενδιάμεσους χώρους μας κάνανε σωματική έρευνα και ψάξανε και τα πράγματά μας. Ουσιαστικά, την φυλακή της Αίγινας την γνώρισα από τα μέσα. Και η πρώτη εντύπωση που μου δημιούργησε ήταν η ατμόσφαιρα μεξικάνικου χωριού σαν κι αυτά που είχα δει στις ιταλικές καουμπόικες ταινίες (γουέστερν σπαγγέτι).

Ίσως γιατί οι χαμηλοί εσωτερικοί τοίχοι (τουλάχιστον σε σχέση με τους τοίχους των φυλακών Κορυδαλλού ή τους τοίχους των πολυκατοικιών της Αθήνας) με το σκούρο κίτρινο χρώμα τους, που είχαν χτιστεί στις αρχές του 19ου αιώνα (150 χρόνια νωρίτερα), έμοιαζαν να έχουν κτιστεί με το ίδιο πρότυπο όπως οι τοίχοι των πλίνθινων σπιτιών των μεξικάνικων χωριών. Από την άλλη μεριά, οι βαριές σιδερένιες πόρτες των θαλάμων με τα καγκελόφραχτα παραθυράκια, και κάποια καγκελόφραχτα παράθυρα  των θαλάμων, βλέπανε όλα σε μια κεντρική αυλή απ’ όπου έβλεπες μόνο ουρανό (Η φυλακή είχε πέντε τέτοιες αυλές με γύρω-γύρω θαλάμους, δηλ. πέντε ακτίνες, όπως τις λέγανε στην γλώσσα της φυλακής). Και μαζί με τον κακοντυμένο, σαν τους μεξικάνους χωριάτες των ταινιών γουέστερν, κόσμο που καθόταν στα πεζούλια γύρω από την αυλή, η αίσθηση που αποκόμιζες μόλις έμπαινες στην φυλακή ήταν ότι μεταφερόσουν σε μια άλλη χώρα μιας άλλης εποχής, κατά προτίμηση στο Μεξικό του 19ου αιώνα.

Για έναν άνθρωπο σαν κι εμένα που είχε μεγαλώσει σε ένα σχετικά πλούσιο προάστιο της Αθήνας, όπως το Χαλάνδρι, το εξωτικό περιβάλλον της φυλακής μαζί με την φασαρία και την έλλειψη ιδιωτικότητας της ζωής στους θαλάμους, έκανε αρχικά μάλλον καλή εντύπωση, γιατί φαινόταν σαν κινηματογραφικό σκηνικό. Αν προσθέσουμε στην όλη εικόνα το σκηνικό των θαλάμων με τα φορητά ράντζα για κρεβάτια, με την σόμπα ξύλων, με τον φωτεινό γλόμπο που κρεμόταν από το νταβάνι, με το τοίχινο χώρισμα που οδηγούσε σε μια μικρή τούρκικη τουαλέτα με ξύλινη πόρτα, με τον πέτρινο νεροχύτη και το χάλκινο δοχείο νερού με το βρυσάκι που κρεμόταν από τον τοίχο σε κάποιους θαλάμους, με τις ατελείωτες συζητήσεις μεταξύ των κρατουμένων, δεν προκαλεί απορία γιατί αισθανόμουν σαν να βρίσκομαι σε κινηματογραφική ταινία. Δεδομένου, επίσης, ότι σαν κρατούμενος για πολιτικούς λόγους εισέπραττα κάποιον σεβασμό από τους άλλους κρατούμενους, ήταν φυσικό να μην αισθάνομαι σαν να βρίσκομαι σε ένα στενό, υγρό και σκοτεινό μπουντρούμι, όπως ήταν η εικόνα της φυλακής που το κράτος και η κοινωνία είχαν καλλιεργήσει ύπουλα σε μένα προτού μπω στην φυλακή, και να μου κάνει η φυλακή αρχικά καλή εντύπωση. Σε αυτό συνέβαλε επίσης και ο αργός ρυθμός της ζωής στη φυλακή. Για μένα που προτού μπω στην φυλακή ήμουν στο «τρέξιμο», όπως λένε, η φυλακή φαινόταν μια ευκαιρία για ξεκούραση.

Σε κάθε αυλή της φυλακής, υπήρχε κι ένα φυλάκιο για να κάθεται ο φύλακας που παρατηρούσε τους κρατούμενους κατά την διάρκεια του «προαυλισμού»(διάλεκτος φυλακής) και ένα άλλο μικρό κτίσμα σε κάποια άκρη της αυλής, όπου ο καφετζής της φυλακής (κρατούμενος συνήθως ρουφιάνος της σωφρονιστικής υπηρεσίας) έψηνε τους καφέδες του που πουλούσε στους θαλάμους έναντι αμελητέου αντιτίμου. Στην ακτίνα που με πρωτοβάλανε, ήταν ένας καφετζής που φώναζε πολύ και με είχε εντυπωσιάσει με την χυδαιότητά του. Σε μια άλλη άκρη της αυλής ήταν οι βρύσες, όπου το πρωί πλενόντουσαν οι κρατούμενοι και το μεσημέρι πριν τις 12 και το απόγευμα έπλεναν τις καραβάνες (μικρά άσπρα πλαστικά κατσαρολόκια με χερούλι) και το πλαστικό κουτάλι μετά το φαγητό. Το φαγητό μοιραζόταν με μια μεγάλη κουτάλα από μια μεγάλη μαρμίτα που την κουβαλούσαν στην μέση του προαυλίου.

Για να πάρεις φαγητό έπρεπε να σταθείς στην ουρά. Κάποιες φορές φέρνανε και μεγάλα ταψιά. Για όσους ο γιατρός έβαζε «στην δίαιτα», υπήρχε ξεχωριστό φαΐ και κρέμα. Σε μια άλλη άκρη της αυλής ήταν οι τουαλέτες. Οι τουαλέτες ήταν ένας θάλαμος με τούρκικες τουαλέτες που χωριζόντουσαν μεταξύ τους με χαμηλά τοιχάκια, ενώ μπροστά από κάθε τρύπα τουαλέτας υπήρχε και μια χαμηλή σιδερένια πόρτα. Για να σε δει τι κάνεις όταν ήσουνα στην τουαλέτα, αρκούσε κάποιος να πλησιάσει και να σταθεί μπροστά στο πορτάκι. Στον ίδιο θάλαμο με τις τουαλέτες ήταν και το μπάνιο, το οποίο δεν ήταν παραπάνω από έναν σωλήνα που έριχνε νερό από λίγο ψηλότερα από το κεφάλι σου. Υπήρχε κάποιο υποτυπώδες χώρισμα για να μην σε βλέπουν, όταν έκανες ντους.

Θυμάμαι ότι στην Αίγινα είχαμε, τουλάχιστον, κάθε μέρα ζεστό νερό. Αν θυμάμαι καλά, στις τουαλέτες υπήρχε και μια γούρνα, όπου έπλεναν ρούχα όσοι ήθελαν. Τα ρούχα που πλενόντουσαν απλωνόντουσαν σε σκοινιά στην αυλή. Πάντα υπήρχε σε κάθε ακτίνα κι ένας φουκαράς που σου έπλενε τα ρούχα για ένα πακέτο από φτηνά τσιγάρα. Τα τσιγάρα ήταν το χρήμα μεταξύ των κρατουμένων της φυλακής, γιατί το κανονικό χρήμα απαγορευόταν να το έχεις πάνω σου. Στο κρατούσαν στην γραμματεία της φυλακής και σου δίνανε ένα βιβλιάριο με εγγραφές των καταθέσεων σου και των αναλήψεων που κάνανε για να πληρώσουν τις εβδομαδιαίες παραγγελίες σου από τον μπακάλη εκτός φυλακής, που ποτέ δεν τον έβλεπες. Για τα πράγματα που αγόραζες από τον μπακάλη και χρειαζόντουσαν ψυγείο πουλούσαν ψυγειάκια πάγου από αφρολέξ σε όσους ήθελαν και κάθε μέρα γινόταν διανομή πάγου σε κάθε θάλαμο. Επίσης, σε κάθε ακτίνα υπήρχε κι ένας μικρός χώρος που χρησιμοποιούσαν για κουρείο. Ο κουρέας ήταν κάποιος κρατούμενος, που δεν ήταν ανάγκη να έχει γνώσεις κουρέα, και το κούρεμα ήταν τσάμπα.

Οι θάλαμοι που είχαν τοίχο που έβλεπε έξω από την φυλακή ήταν αρκετά ψηλοί και κοντά στο ταβάνι είχαν ένα παράθυρο που είχε τόσα πολλά κάγκελα και πλέγματα, που δεν μπορούσες να δεις έξω από αυτό δεδομένου ότι ήταν και σαν παράθυρο κάστρου, δηλ. σαν μεγάλη τρύπα σε έναν πολύ χοντρό τοίχο.

Επειδή το παράθυρο ήταν ψηλά, για να φτάσεις σε αυτό έπρεπε να κάνεις ακροβατικά, γιατί κανονικά χρειαζόσουνα σκάλα και σκάλες δεν υπήρχαν. Κι όμως, όπως διαπίστωσα σε μια επίσκεψή μου στην φυλακή, μετά το κλείσιμό της, τα παράθυρα της ακτίνας που με βάλανε, όταν με έφεραν από το μεταγωγών του Πειραιά, ήταν στο ύψος της επιφάνειας της γης. Δηλ. η ακτίνα αυτή ήταν μέσα στη γη, σαν ένα μεγάλο πηγάδι. Μέσα από αυτό, όπως και από κάθε ακτίνα, έβλεπες μόνο τον ουρανό. Αλλοίμονο σε αυτούς που περάσανε πολλά χρόνια κλεισμένοι σε αυτή την φυλακή και αλλοίμονο σε αυτούς που βγήκαν για να οδηγηθούν στο εκτελεστικό απόσπασμα πριν από την ανατολή του ήλιου, γιατί μην ξεχνάμε ότι η Αίγινα ήταν τόπος εκτελέσεων και φημολογείται ότι στο νησί αυτό εκτελέστηκαν χιλιάδες άτομα.

Η κυκλοφορία των κρατουμένων από ακτίνα σε ακτίνα απαγορευόταν και κάθε ακτίνα έκλεινε κι αυτή με μια βαριά σιδερένια πόρτα με παραθυράκι. Για να βγεις από την ακτίνα για να πας στην αίθουσα του επισκεπτηρίου, στον οδοντογιατρό ή τον γιατρό της φυλακής, στο λογιστήριο, στο αρχιφυλακείο ή στον διευθυντή, έπρεπε να σε έχουν φωνάξει από τα μεγάφωνα που υπήρχαν σε κάθε αυλή και να σε συνοδεύσει και κάποιος φύλακας. Το ίδιο ίσχυε και για το επισκεπτήριο με τους δικηγόρους. Αν θυμάμαι καλά, τον δικηγόρο τον έβλεπες σε ένα μικρό δωμάτιο που ήταν το γραφείο του λογοκριτή της φυλακής. Το επισκεπτήριο (διάλεκτος φυλακής) με τον δικηγόρο ήταν ελεύθερο, δηλ. σας χώριζε ένα τραπέζι. Αντίθετα, το επισκεπτήριο με τους συγγενείς σου ήταν σε έναν θάλαμο, ο οποίος χωριζόταν  στη μέση με δύο παράλληλα τοιχεία, που έφταναν μέχρι την μέση σου, τα οποία πάνω τους είχαν ένα διπλό πυκνό πλέγμα που έφτανε ως πάνω από το κεφάλι σου και μέχρι το ταβάνι, αν θυμάμαι καλά. Από την μια μεριά του θαλάμου έμπαιναν οι συγγενείς και παρατάσσονταν μπροστά στο ένα τοιχείο και από την άλλη μεριά μπαίνανε οι κρατούμενοι και παρατάσσονταν απέναντι τους μπροστά στο άλλο τοιχείο. Επειδή τα πλέγματα των τοιχείων ήταν πυκνά και δεν έβλεπες καλά τον συγγενή σου και ο κόσμος πολύς από την μια και την άλλη μεριά, έπρεπε να φωνάζεις για να σε ακούσει ο συγγενής σου. Δηλ. όχι μόνο άκουγαν οι άλλοι κρατούμενοι τι έλεγες αλλά άκουγε και ο φύλακας που υπήρχε μέσα στην αίθουσα, από την μεριά των συγγενών. Και όποτε άκουγε να μιλάς για κάτι που θεωρούσε απαγορευμένο σε έκοβε και σου έλεγε ότι, αν συνεχίσεις, θα σου κόψει το επισκεπτήριο.

Όπως και κάθε φυλακή, εκτός από μαγειρείο, εκκλησία και αναρρωτήριο, η φυλακή της Αίγινας διέθετε και Πειθαρχείο. Επειδή με κλείσανε εκεί αρκετές φορές, μπορώ να το περιγράψω. Το Πειθαρχείο, λοιπόν, των Εγκληματικών Φυλακών Αίγινας, όπως λεγόντουσαν τότε, ήταν ένας μακρύς ψηλός διάδρομος που από την μια μεριά είχε κελιά. Στην άκρη του είχε μια τούρκικη τουαλέτα και μια βρύση μ’ έναν νεροχύτη. Τα κελιά ήταν πολύ μικρά, δηλ. δύο επί τρία μέτρα περίπου. Εκεί σε βάζανε χωρίς κορδόνια και ζώνη και σου δίνανε ένα βρώμικο και πολύ ισχνό στρώμα για να αποθέσεις στο πάτωμα για να κοιμηθείς καθώς και μια μάλλινη κουβέρτα γκρίζα σαν του στρατού στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, για να σκεπάζεσαι. Σε μερικά κελιά είχε κρίκους στους τοίχους για να κρεμάν τον κρατούμενο και να τον δέρνουνε. Στο κάθε κελί υπήρχε κι ένα καθίκι για να κατουράς και τίποτα άλλο. Σου ανοίγανε δύο φορές την ημέρα, αν δεν κάνω λάθος, για να πας στην τούρκικη τουαλέτα στο βάθος του διαδρόμου και να αδειάσεις το περιεχόμενο του καθικιού και να αποπατήσεις. Στο πρωινό άνοιγμα μπορούσες και να πλυθείς στη βρύση καθώς και να γεμίσεις κάποιο πλαστικό μπουκάλι με νερό για να έχεις μαζί σου στο κελί. Δεν θυμάμαι πως γινόταν η διανομή του φαγητού, γιατί, όποτε κατέληξα στο Πειθαρχείο, βρισκόμουνα σε απεργία πείνας και ευτυχώς δεν με προκαλούσαν φέρνοντάς μου φαΐ, αν θυμάμαι καλά. Η πόρτα του κάθε κελιού είχε ένα πάρα πολύ μικρό παραθυράκι με κάγκελα, απ’ όπου ο φύλακας μπορούσε να βλέπει τι κάνεις, οποιαδήποτε ώρα της  ημέρας.

Αυτή, σε γενικές γραμμές, ήταν η κτιριακή υποδομή της φυλακής της Αίγινας, μιας βαριάς, όπως θεωρούνταν τότε, φυλακής, όπου μέσα της εξελίχτηκαν πολλά δράματα και πολλές θλιβερές καταστάσεις, μερικές από τις οποίες έζησα κι εγώ, λόγω του ότι έμεινα εκεί για πάνω από ενάμισι χρόνο. Γι’ αυτές τις καταστάσεις θα μιλήσω στην συνέχεια.

*Ο Φίλιππας Κυρίτσης, είναι από τους πρώτους αναρχικούς της μεταπολίτευσης ο οποίος πέρασε από τις ελληνικές φυλακές μαζί με τη γυναίκα του Σοφία Αργυρίου, από το 1978 και για περίπου τέσσερα χρόνια. Δικάστηκαν και καταδικάστηκαν σε 9 και 5 χρόνια φυλακή αντιστοίχως με τον νόμο 495/76 αρ. 13 «περί όπλων και εκρηκτικών», χωρίς δικαίωμα για Εφετείο, επειδή κάποιος γνωστός τους, τους κατηγόρησε ότι ήταν δικές τους 8 βόμβες Μολότοφ που βρέθηκαν στο υπόγειο του σπιτιού του. Στην διάρκεια της φυλάκισης τους κακοποιήθηκαν βάναυσα από τους φύλακες ενώ το μόνο μέσο αντίστασης που χρησιμοποίησαν ήταν η απεργία πείνας. Ο Φίλιππας υποχρεώθηκε να κάνει απεργίες πείνας συνολικά 380 ημερών και η Σοφία 150 ημερών. Οι φύλακες που τους κακοποίησαν είτε δεν δικάστηκαν καθόλου, γιατί η μήνυσή εναντίον τους πετάχτηκε από τον εισαγγελέα στα σκουπίδια (μήνυση της Σοφίας), είτε αθωώθηκαν ομόφωνα στο δικαστήριο (δίκη των βασανιστών του Φίλιππα 1983). Το 1990, ο πρώτος από τους μηνυόμενους στην μήνυση της Σοφίας, η οποία πετάχτηκε από τους δικαστές στα σκουπίδια, ψυχίατρος των φυλακών Κορυδαλλού Μάριος Μαράτος, εκτελέστηκε από την επαναστατική οργάνωση «Επαναστατική Αλληλεγγύη». Αργότερα ο Φίλιππας αρνήθηκε σαν αναρχικός να υπηρετήσει στον ελληνικό στρατό, αρχικά επιδιώκοντας απαλλαγή για λόγους ψυχικής υγείας και κατόπιν διεκδικώντας την νόμιμη απαλλαγή που του εξασφάλιζε ο νόμος επειδή στο παρελθόν είχε καταδικαστεί σε κάθειρξη. Το Συμβούλιο Επικρατείας στο οποίο προσέφυγε, μετά από 7 χρόνια αναβολών ικανοποίησε το υπουργείο Εθνικής Άμυνας αρνούμενο να εφαρμόσει τον νόμο υπέρ του προσφεύγοντος πολίτη. Στην συνέχεια ο Φίλιππας συνεργάστηκε με τον Σύνδεσμο Αντιρρησιών Συνείδησης, τον οποίο και εκπροσώπησε στην Γερμανία και στην Νορβηγία, δηλώνοντας ολικός αρνητής στράτευσης. Κατά καιρούς ασχολήθηκε με εκδόσεις βιβλίων και περιοδικών,μεταφράσεις κλπ. που σχετίζονται με τους αγώνες και τα προβλήματα των καταπιεσμένων, όπως οι κρατούμενοι, οι έγκλειστοι των ψυχιατρείων, οι λαθρομετανάστες, οι πρόσφυγες κ.ο.κ. Αρθρα του έχουν δημοσιευτεί στον αντιεξουσιαστικό και ανεξάρτητο,αριστερό τύπο. Μπορεί κανείς να επικοινωνήσει μαζί του <fkekyr@gmail.com> ή να διαβάσει τη θαυμάσια και με πολλή δουλειά ιστοσελίδα του: http://www.sitemaker.gr/fakyris/page_GREEK_1.htm

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under πολιτισμός και "πολιτισμός", τοπικά θέματα, τοπική ιστορία, κράτος και βία

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s