Χρόνος.

Ιουλ 04

Posted by: sxedia in Uncategorized No Comments »

Χθες ανέβαινα την οδό Αβέρωφ μεθυσμένος και χωρίς να ξέρω τι ώρα είναι- πάντως είχε αρχίσει να χαράζει. Το ρολόι στο κάστρο δε με βοήθησε και πολύ για να μάθω αφού κάθε πλευρά του έλεγε διαφορετική ώρα. Στη πλατεία τουλάχιστον έλεγε την ίδια ώρα και οι τέσσερις πλευρές αλλά δεν μου ταίριαζε με 2.30.

Κάτι που δεν είναι πολύ γνωστό είναι ότι ποτέ τα ρολόγια στα Γιάννενα δεν έδειχναν σωστά την ώρα. Όταν έγινε το ρολόι στη πλατεία και στο κάστρο στις αρχές του 20ου αιώνα ως ένδειξη δημοκρατίας (όπως θα δούμε) και νέου συντάγματος από τους Νεότουρκους, έπρεπε κάποιος να τα κουρδίζει.

Ανέλαβε ένας υπάλληλος του δήμου ο οποίος όμως ήταν διάσημος για την αγάπη του στο κρασί. Έτσι κούρδιζε το ρολόγια το πρωί και μετά ξεχνούσε να τα κουρδίσει. Οι γιαννιώτες το ήξεραν και γελούσαν με αυτό και για αυτό έφτιαξαν τη παροιμία όταν κάποιος αργούσε ή ξεχνούσε αν «ήταν να πιει 2 και να γυρίσει τις 12 ή 12 και γυρίσει τις 2» ότι «βλέπει το ρολόι της πλατείας».

Αυτή την «υποκειμενικότητα» του χρόνου, αυτό το «κάτι» που δεν είναι για όλους ίδιο, την είχε διαπιστώσει πρώτος ο Ομάρ Καγιάμ.

Είχε γεννηθεί το 1048 στο Ιράν αλλά έζησε το μεγαλύτερο χρόνο της ζωής του στο Αφγανιστάν. Από το 1080 που άρχισαν να τον κυνηγάνε οι ορθόδοξοι σουνίτες αναγκάστηκε να γυρίσει όλο τον κόσμο.

Ήταν διάσημος μαθηματικός, αστρονόμος και φιλόσοφος. Υπολόγισε πρώτος ότι η μέρα έχει 365,24219858156 μέρες και το ημερολόγιο του το είχε όλος ο ισλαμικός κόσμος ως τις αρχές του 20ου αιώνα. Ήταν ο πρώτος που είπε ότι όταν ψάχνουμε μια λύση σε ένα πρόβλημα, ψάχνουμε το «κάτι», που στα αραβικά ακούγεται «σχι» και έτσι έφτιαξε τις πρώτες διαφορικές εξισώσεις με τον άγνωστο «χ». Θεωρούσε όλες τις θρησκείες καλές, αλλά άχρηστες και κήρυττε ότι η γνώση και η απόλαυση μας φέρνουν κοντά στο Θεό.

Για αυτό όμως που θα ήθελε να μείνει γνωστός- και τα κατάφερε- ήταν για τη ποίησή του. Έγραφε τα περίφημα τετράστιχα/ρουμπαγιάτ (από εκεί ίσως και η λέξη ρεμπέτικο) τα οποία εξυμνούσαν τη ζωή και τη χαρμολύπη Αυτής.

«Απολαύστε το κρασί

Και τις γυναίκες

Και μη φοβάστε.

Ο Θεός έχει συμπόνια»

«Στέκει η καρδιά μου κ απορεί. Δεν ξέρει πού να γύρει
Προς τη Ταβέρνα ή στο Τζαμί; Κοράνι ή ποτήρι;
Μα είναι θαρρώ καλύτερα να κάθεται κανένας
Γέρος στο καπηλειό παρά τρελός στο μοναστήρι.»

Δεν είναι τυχαίο ότι δίπλα από τον τάφο του, στη πόλη Ισπαχάν της επαρχίας Χορασάν του Ιράν, υπάρχει το μοναδικό τζαμί στο κόσμο που έχει σε λειτουργία ρολόι πάνω στο μιναρέ (όπως και ότι οι ταλιμπάν στο Αφγανιστάν ο πρώτος νόμος που ψήφισαν όταν πήραν την εξουσία ήταν η απαγόρευση για τους πιστούς να τραγουδάνε, να χορεύουνε και να πίνουνε).

Ο χρόνος σε δημόσια θέα… ο δικός μας χρόνος… Αυτός ο άγνωστος «Χ».

Όλοι οι μεγάλοι μαθηματικοί και αστρονόμοι της Ανατολής ήταν πάντα αιρετικοί, ωρολογοποιοί και μεθύστακες.

Ο Ιμπμ Σαμπν, ο γνωστός Αβικέννας, έγραψε πολλά για την υγεία αλλά κατέληξε ότι η υγεία υποστηρίζεται από τη σωστή διατροφή. Και για αυτό πρότεινε 3-4 ποτηράκια κρασί την ημέρα. Έφτιαξε και το πρώτο μηχανικό ρολόι αλλά δεν τον άφησαν να το τοποθετήσει στο μιναρέ γιατί φοβόταν ότι δεν θα ακούνε οι πιστοί την προσευχή του μουεζίνη- που τέμνει την ημέρα σε 5 κομμάτια.

Σε ένα από τα πρώτα και ιερότερα τζαμιά του Ισλάμ, των Ουμαγιάδων στη Δαμασκό, τοποθετήθηκε το 1154 ένα ρολόι (τώρα είναι σε αχρηστία). Στο τζαμί, που λειτουργεί ταυτόχρονα και σαν εκκλησία αλλά και μέχρι το 1948 επιτρεπόταν η είσοδος και σε Εβραίους, υπάρχει το κεφάλι του Ιωάννη του Βαπτιστή, ο τάφος του Σαλλαντίν και το κεφάλι του Χουσεΐν. Ο Χουσεΐν ήταν ο γαμπρός του Μωάμεθ και ιδρυτής των αιρετικών σιϊτών ο οποίος έχασε τη μάχη της Καρμπάλα το 680 μ.Χ. ενάντια στους φανατικούς σουνίτες (ορθόδοξους). Ο αρχιστράτηγός του στη μάχη ο Αμπού Μπέκρ (από κει και το μπεκρής), πήγε λιώμα να πολεμήσει και βέβαια έχασε.

Ο αρχιμηχανικός του ρολογιού, ο Ιμπν Αλ Σατίρ (1304-1375), πριν τον διώξουν από τη δουλειά του ως αιρετικό, έφτιαξε το ρολόι να είναι ηλιακό και μαγνητικό μαζί (μετρούσε ταυτόχρονα, ώρες, μήνες και χρόνους). Έγραψε για το ηλιοκεντρικό σύμπαν και ο Κοπέρνικος έχει πάρει αυτούσια κάποια κομμάτια από το έργο του.

Ήταν τόσο σίγουρος για την ακρίβεια του ρολογιού του, που με φιλοσοφική διάθεση έγραψε ότι το ρολόι θα σταματήσει όταν εμφανιστεί ο Χριστός και θα σταθεί στον απέναντι μιναρέ (το τέλος του κόσμου). Ο χρόνος θα δείξει τότε ποιος έχει δίκαιο…Αν πει ο Χριστός:

«Γεια χαρά μάγκες. Ήρθα»

Θα έχουν δίκαιο οι Εβραίοι.

«Γεια χαρά μάγκες. Ξαναήρθα»

Θα έχουν δίκαιο οι χριστιανοί.

«Γεια χαρά μάγκες. Ξαναήρθα, για να δω τι γίνεται πριν φτάσει ο Θεός»

Θα έχουν δίκαιο οι μουσουλμάνοι.

Ως τότε δεν αξίζει να πολεμάμε αναμεταξύ μας για το ποιος έχει τη σωστή θρησκεία αφού ο χρόνος θα το δείξει.

Και φυσικό ήταν να τον εκδιώξουν και να καταστρέψουν το ρολόι του.

Και με την (χριστιανική) Ευρώπη τι γίνεται;

Το τελευταίο δημόσιο ρολόι που φτιάχτηκε στην Ευρώπη (αν και σε λίγο δεν θα είμαστε στο euro) ήταν ο πύργος των αέρηδων στην πλάκα το 1ο αιώνα μ.Χ. (που στην ομώνυμη πλατεία έχει ίσως το παλιότερο καφενείο της Αθήνας- με φοβερό τσίπουρο- του αρβανίτη Δεδέ).

Μετά το χρόνο τον έλεγχε η καμπάνα της εκκλησίας. Υπάρχουν πάρα πολλές ιστορίες από το «μεσαίωνα» για τον ήχο της καμπάνας. Το story είναι σχετικά ίδιο. Όταν ο αρχιεπίσκοπος ή ο ηγούμενος έπαιρνε εργάτες για μια δουλειά η συμφωνία ήταν πχ 12 ώρες/ τόσο το μεροκάματο. Έλα όμως που η καμπάνα τότε (με τη βοήθεια του Θεού) χτυπούσε αν 1,5 ή ανά 2 ώρες!

Η ανάγκη για δικαιοσύνη και ισότητα άρχισε να γίνεται επιτακτική.

Μετά από μια μεγάλη εξέγερση στο βασίλειο της Αγγλίας ο μονάρχης αναγκάζεται το 1215 να κάνει τη πρώτη συμφωνία με το λαό. Η Magna Carta, το πρώτο σύνταγμα της Ευρώπης είναι γεγονός. Έλα όμως που κάποιοι αντιδρούν. Ο αρχιεπίσκοπος και ανώτατος δικαστής της Αγγλίας Ραλφ Χένγκαμ υποσκάπτει το σύνταγμα με τις αποφάσεις του. Για να μη γίνει νέα εξέγερση θα αναγκαστεί να πληρώσει πρόστιμο για τις άδικες αποφάσεις του.

Στην έδρα του ανωτάτου δικαστηρίου θα πρέπει να φτιάξει ένα ρολόι που θα το βλέπουν όλοι. Το Big Ben το 1288 είναι το πρώτο ρολόι της Ευρώπης για να θυμίζει σε δικαστές και αρχιεπισκόπους ότι ο χρόνος είναι κοινός και ίδιος για όλους.

Κάθε εξέγερση στην Ευρώπη θα ακολουθείται από εκεί και πέρα με ένα… ρολόι.

Θα χτίζεται ένα δημαρχείο (συνήθως πιο ψηλό από το καμπαναριό) και στη κορυφή του θα έχει ένα ρολόι.

Ισότητα στο χρόνο.

Ή θα αναγκάζεται ο αρχιεπίσκοπος να έχει εκτός από τις καμπάνες του ένα ρολόι σε κοινή θέα.

Δεν είναι τυχαίο ότι σε όλες τις χώρες επιλέγεται ο κούκος να μετράει μηχανικά τις ώρες. Το πιο μοναχικό πουλί του δάσους, που πάντα στην ευρωπαϊκή λαογραφία θρηνεί και ψάχνει τα χαμένα αδέλφια του, φωνάζει για τον χρόνο. Αιώνια.

Τα μαστόρια που φτιάχνουν τα ψηλά καμπαναριά ή δημαρχεία είναι περήφανα. Κλέβουν από τους παπάδες και τους βασιλιάδες το χρόνο. Από τις συντεχνίες τους θα ξεπηδήσουν οι πρώτες μασονικές στοές. Οι χτιστάδες/αρχιτέκτονες θα πουν πρώτοι το σύνθημα «Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφότητα».

Στις περισσότερες εκκλησίες/αρχιεπισκοπές του μεσαίωνα, στις σκαλωσιές που δεν μπορεί να ανέβει ο εργοδότης, θα σκαλίσουν τρομακτικά μικρά αγάλματα που θα κοιτάνε απειλητικά την πόλη αλλά και τον θρόνο του αρχιεπισκόπου. Μια υπενθύμιση του «σε βλέπουμε», είμαστε πιο ψηλά από όλους.

Η «Παναγία των Παρισίων» έχει τα πιο τρομακτικά αγάλματα (που μετά το 1950 κατάφεραν/ανακάλυψαν να τα φωτογραφήσουν). Κοιτάνε όλους τους sections/δήμους της πόλης.

Στα τέλη του 19ου αιώνα το θέμα δεν είναι πια η ισότητα, στη μέτρηση του χρόνου, αλλά το ποιος κερδίζει στο 24ωρο. Στο Παρίσι οι κομμουνάριοι πυροβολούν τα ρολόγια για να τα σταματήσουν. Ο Χρόνος δεν είναι ίδιος. Μας είπατε ψέματα. Ο δικός μας χρόνος, είναι κλεμμένος από τα αφεντικά.

Όταν ηττηθούν θα βρουν καταφύγιο στους ρολογάδες.

Στη βορειοδυτική Ελβετία υπάρχει ένα καντόνι που φημίζεται (ακόμη) για τη συντεχνία των ωρολογοποιών. Στη Γιούρα θα καταφύγουν όλοι οι σοσιαλιστές επαναστάτες της εποχής. Η 1η Διεθνής ή η «ομοσπονδία της Γιούρας» όπως ονομάστηκε θα δώσει άσυλο σε όλους τους αναρχικούς/σοσιαλιστές της Ευρώπης.

Ο Κροπότκιν στα απομνημονεύματά του θα πει ότι ήταν σοσιαλιστής, μέχρι να γνωρίσει τους ρολογάδες της Γιούρας και να γίνει αναρχικός. Ο Προυντόν θα μελετήσει τις συντεχνίες πριν καταλήξει στο περίφημο «η ιδιοκτησία είναι κλοπή».

Αλλά και στην Ανατολή, το σιίτικο Ισλάμ με τους δερβίσηδες, τους τεκέδες και τα ισνάφια (από το περσικό εσνάφ= δικαιοσύνη) του θα μετράει το χρόνο διαφορετικά από όσους πλουτίζουν από αυτόν.

Οι σοσιαλιστικές ιδέες θα βρουν γόνιμο έδαφος στις πόλεις που υπάρχουν ισχυρά ισνάφια και στις περιοχές που έχουν ισχυρή παρουσία δερβίσηδων (νότιο Αλβανία και Βουλγαρία, αλεβήτες στη Τουρκία και Αίγυπτο, Βόσνιοι μουσουλμάνοι στη Γιουγκοσλαβία).

Ο χρόνος που έγινε χρήμα. Και τελικά ιδεολογία, σύνταξη, μεροκάματο, κρασί, αίρεση, καμπαναριό, δείκτης.

Ένα φίλος είχε γράψει μεθυσμένος σε έναν τοίχο της πόλης:

«Έξω οι χρονοταξιδιώτες από το μέλλον μας»

Ο πρωθυπουργός και πρόεδρος της σοσιαλιστικής διεθνούς παλιότερα είχε ενοχληθεί από τις καμπάνες ενώ έκανε διακοπές. Δεν ήθελε να ξυπνήσει.

Για ποιον χτυπά η καμπάνα;

Π.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under η ώρα του τζίτζικα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s