Τα ιστορικά κτήρια στο νησί μας και το ξεχασμένο τους περιεχόμενο

Όχι μόνο στην Αίγινα, αλλά σε όλη την Ελλάδα, το ζήτημα της ιστορικής μνήμης τίθεται σχεδόν πάντα κατακερματισμένα. Δηλαδή, πρόσωπα, σύλλογοι, φορείς, που έχουν υιοθετήσει διαφορετικά μεταξύ τους ιστορικά κτήρια ή μνημεία ή εν γένει χώρους που περικλείουν τέτοια, χωρίς καμιά συνεννόηση, χωρίς καμιά προετοιμασία θέτουν τον εαυτό τους σε ένα πραγματικό (αλλά και άνισο αγώνα με τις συγκυρίες της έκπτωσης σε επενδύσεις που δεν αποφέρουν κέρδη) για την εξασφάλιση χρημάτων και κονδυλίων από το κράτος. Ο αγώνας αυτός, όμως δεν έχει να κάνει ούτε με αγωνιστικές κινητοποιήσεις των ανθρώπων από τα κάτω -άρα δεν μιλάμε για κοινωνικό/τοπικό αγώνα- δεν μιλάμε για μια μαχητική δραστηριότητα με τους συνήθεις συνδικαλιστικούς τρόπους. Είναι ένας αγώνας των από πάνω, κάποιων πνευματικών ανθρώπων, κάποιων ανθρώπων που έχουν και δυο τρεις σφραγίδες και τίτλους από συλλόγους, κάποιων πολιτικών προσώπων –αν δουν ψητό- που με την αρθρογραφία τους συνήθως στον τοπικό ή εθνικό τύπο επιδιώκουν να «ευαισθητοποιήσουν» τους από πάνω. Αυτούς που έχουν το μαχαίρι και το πεπόνι-την εξουσία και τη δυνατότητα των αποφάσεων. Είναι ένας αγώνας για τη «διαχείριση της μνήμης» (αν κάποιος βρει πιο τεχνοκρατικό όρο κερδίζει συνδρομή της σχεδίας για ένα χρόνο-όταν επανεκδοθεί εντύπως) και για την αισθητική (καλλωπισμό, ανακαίνιση, αναπαλαίωση, ανάπλαση κ.ο.κ.) κυρίως ανάδειξη η οποία με έναν σχεδόν μαγικό τρόπο θα φέρει ένα κοινό, τουρίστες, και τέλος πάντων -για την ταμπακέρα- θα ανθίσει η τοπική οικονομία (άλλες φορές το υποστηρίζουν πραγματικά-τεχνοκρατικά κι άλλες φορές είναι το θέτουν ‘’κίνητρο’’).

Από την άλλη, ο κατακερματισμός δεν αφορά μόνο τις διαφορετικές περιπτώσεις «διαχείρισης της ιστορικής μνήμης», που αν δεν λειτουργούν ανταγωνιστικά σε μια περιοχή και δεν είναι ένα άθυρμα για τοπική πολιτική κατανάλωση με τουφεκιές στον αέρα -απρόσφορες και αποσπασματικές δράσεις προκειμένου να ταυτιστεί ένα μνημείο με ένα πρόσωπο για ίδιον όφελος, αλλά αφορά και το σχίσμα της υλικής αποτύπωσης της ιστορίας σε ένα μνημείο με το ίδιο το περιεχόμενο της ιστορίας και της ανάδειξής της ως κομμάτι της τοπικής/συλλογικής ταυτότητας. Σ’ αυτήν την κατεύθυνση, βλέπουμε ότι υπολειτουργούν σχεδόν τα επίσημα αρχεία (ΓΑΚ, τοπικά Αρχεία κλπ.) και μόνο με προσωπικές προσπάθειες εργαζομένων σε αυτά καταφέρνουν έστω κατιτίς που να σχετίζεται η ύπαρξη των ντόπιων με την τοπική τους ιστορία. (Εξαιρετικό παράδειγμα η λειτουργία των ΓΑΚ Ν. Ευβοίας http://gak.eyv.sch.gr/ αντίστοιχα με το τοπικό μας αρχείο, με μια σημαντική προσφορά στην τοπική κοινωνία και στην εκπαίδευση. Στην ίδια περιοχή μια ανούσια συζήτηση εξαντλείται, πάλι από παράγοντες για την ανάδειξη του Α ή Β κτηρίου ή μνημείου)

Έτσι, βλέπουμε ότι σε κάθε περιοχή της Ελλάδας, μια φαγωμάρα σε μικροκλίμακα, γύρω από την αισθητική ανάδειξη μνημείων παίρνει τη θέση μιας ουσιαστικής συζήτησης που θα σχετίζονταν με σύγχρονους τρόπους εξοικείωσης της τοπικής ιστορίας με τον καθημερινό άνθρωπο, με τα παιδιά κυρίως που ζουν σε ένα πολεοδομικό λαβύρινθο που τους συμπεριφέρεται σαν να είναι μυρμήγκια. Κι ενώ συνεχίζεται σε τοπική μικροκλίμακα, σε κάθε γωνιά της χώρας στο φόντο μιας αντίστοιχης με την Αίγινα συζήτηση, τα μνημεία ερειπώνουν, τα όσα πρόλαβαν να συντηρηθούν είναι παρατημένα στη νυχτερινή τους φωταγώγηση και το χρήμα πέφτει εκεί που αυτά θα «κεφαλαιοποιηθούν» (ή αλλιώς culture capital) και θα αποφέρουν κέρδος: όπως στην Ακρόπολη Αθηνών, στην Ακρόπολη Αθηνών ή στην Ακρόπολη Αθηνών ή θα αναπλαστούν περιοχές και ιστορικά κτήρια, εκεί που θα στηθούν τα πιασοκωλάδικα (εις την κοινήν τα καταστήματα μιας υψηλού επιπέδου διασκέδασης-τύπου Ψυρρή-Λαδάδικα Θεσσαλονίκης) ή που θα αποτελούν το γόητρο και την ισχύ του κράτους (ιστορικό κέντρο της Αθήνας-βλέπε ενοποίηση, η οποία είχε και στόχο την αποψίλωση της αγωνιστικής ιστορικής μνήμης αλλά μιας διαρκούς κινητοποίησης, όπως για τα Εξάρχεια-Πολυτεχνείο).  Για αυτό και είναι αδιέξοδο για όσους εντίμως και πατριωτικά παλεύουν στην περιοχή τους για το Α ή Β κτήριο ή μνημείο, ενώ παράμετροι που αφορούν τοπικούς ανταγωνισμούς και οικείες μαχαιριές ή κοροϊδίες πολιτικών παραγόντων είναι μεν ζήτημα αλλά δεν είναι καθοριστικά για την πορεία μιας εξέλιξης σε σχέση με το ζήτημα.

Έτσι και στην Αίγινα γίνεται μπαλάκι το σπίτι του Ροδάκη (1), έτσι γίνεται μπαλάκι τόσα χρόνια το ζήτημα των καποδιστριακών, έτσι ανάλογα και οι υποθέσεις των αρχαιολογικών χώρων για τους οποίους ακούμε όταν κάποιο καλό γκαλά γίνεται σε κάποια έπαυλη στα ημιορεινά της Αίγινας (τα αγροκτήματα, ξέρετε, ανθρώπων κάποιου επιπέδου και εισοδήματος). Έτσι, ταυτίζονται προσπάθειες με πρόσωπα (Κουκούλης-Παλιαχώρα και σπίτι Ροδάκη, Μουτσάτσος-καποδιστριακά) που στη συνέχεια γίνονται στερεότυπα μιας περιοχής χωρίς να παράγουν πραγματικό αποτέλεσμα. Αντίστοιχα, επίσης,  με τις άλλες περιοχές δεν εννοούμε να καταλάβουμε ότι Τοπικό Αρχείο δεν είναι μόνο ένα Καποδιστριακό κτήριο δίπλα στη Δημόσια Βιβλιοθήκη, αλλά ένας χώρος με το καλύτερο αρχείο (2) Φυλακών (της Αίγινας) καθώς και με πολύτιμα αρχεία υπηρεσιών, τα οποία για πολλούς λόγους (έλλειψη προσωπικού, έλλειψη ενδιαφέροντος του υπάρχοντος-δεν είναι μόνο η κτηριακή υποδομή το ζήτημα ή η εγκατάλειψη από το κράτος που λειτουργούν μονοσήμαντα ως δικαιολογίες) δεν είναι προσβάσιμα στο κοινό, αλλά ούτε και το κοινό ενδιαφέρεται για αυτά. Κατά συνέπεια, το κτήριο, δηλαδή ο χώρος δεν είναι παρά ένα κουφάρι που αν δεν έχει να ανταποδώσει χρήμα και αίγλη όλοι θα του λένε στην political correct: πού πας ρε Καραμίχαλε;

Ένας αγώνας και για την αποκατάσταση των κτηρίων αλλά κυρίως για την πρόσβαση στην ιστορία μας-θα λέγαμε σήμερα, μπορεί να ξεκινάει από τη στιγμή που κάποιοι άνθρωποι το συνειδητοποιούν. Είναι ένας αγώνας από τα κάτω, ένας αγώνας αξιοπρέπειας, να απαιτήσει μια κοινωνία που ξέρει για ποιους λόγους τι.

1)http://sxedia.espivblogs.net/2010/03/15/%CF%80%CF%8E%CF%82-%CF%84%CE%BF-%CF%83%CF%80%CE%AF%CF%84%CE%B9-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%81%CE%BF%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B7-%CE%B3%CE%AF%CE%BD%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%B9-%CE%BC%CF%80%CE%B1%CE%BB%CE%AC%CE%BA/

Έτσι κατέληγε, η ανάρτηση: Στο μεταξύ δεν θα γνωρίζουμε τι συνδέει όλους εμάς με τον οικισμό της Κολόνας, το ναό της Αφαίας, τη Φανερωμένη, την Παλιά χώρα, το σπίτι του Ροδάκη, τη νεοκλασική παραλία μας, τα κτίρια της μετεπαναστατικής Ελλάδας κι όλα αυτά μεταξύ τους. Χωρίς αναζήτηση για την ιστορία, τα μνημεία κι οι ζωές μας γίνονται αθύρματα της αδηφάγου πολιτικής και των μεγιστάνων που προβλέπεται (;) να γίνουν χορηγοί με το αίμα που μας πίνουν: στα καράβια τους, στα εργοστάσιά τους και στις επιχειρήσεις τους.

2)Δείτε και το άρθρο της Λεμονιάς Ρόδη με τις φωτογραφίες της Ρένας Κορκοβέλου, από τη «Σχεδία στ’ ανοιχτά της Αίγινας» τεύχος 4, σελ. 74-76, που βρίσκεται στην ηλεκτρονική σχεδία, σε μορφή PDF (http://sxedia.espivblogs.net/files/2010/02/SXEDIA-42.pdf).Άρθρο σχετικό με τίτλο: Οι Φυλακές Αιγίνης ή τα φαντάσματα του παρελθόντος

(ανάρτηση, μ’ αφορμή, κείμενο από το http://aeginafirst.wordpress.com/2010/12/05/kapodistriaka-ktiria/για το ιστορικό προσπαθειών διάσωσης των καποδιστριακών κτηρίων)

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under "αυτοδιοίκηση, παραλία, πολιτισμός και "πολιτισμός", πολιτική, τοπικά θέματα, τοπική ιστορία, οικονομία

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s