Η κατασκευή της σπανιότητας του νερού (η μόλυνση του νερού ως κεντρική καπιταλιστική λειτουργία)

αναδημοσίευση από την μπροσούρα «νερό υπό πίεση», εκδόσεις αντισχολείο

Έχουμε συνηθίσει στην ιδέα ότι η βιομηχανία είναι ‘’καταναλωτής’’ πρώτων υλών σαι εύκολα μπορούμε να φανταστούμε μια γκάμα πρώτων υλών, μαζί με την ενέργεια, την εισροή οποιασδήποτε βιομηχανικής παραγωγής. Τι γίνεται με το νερό στην προκειμένη περίπτωση; Για το νερό δεν υπάρχει καμιά ιδέα, ούτε άλλωστε κάποιος απ’ τους πολλούς κλασικούς αναλυτές της βιομηχανίας και της οργάνωσής της έδωσε σημασία στην παρουσία του ή την απουσία του, στον λεγόμενο «δευτερογενή τομέα» της καπιταλιστικής οργάνωσης της εργασίας. Κι όμως. Ένα αυτοκίνητο χρειάζεται για την κατασκευή του 148,5 τόνους νερού-συμπεριλαμβάνεται εννοείται η κατασκευή καθενός απ’ τα εξαρτήματά του. Το νούμερο είναι εντυπωσιακό, αλλά ας μην βιαστεί κανείς να το αποδώσει στην «παλιά» μηχανική, βρώμικη ή έστω «πολύ υλική» διαδικασία παραγωγής των αυτοκινητοβιομηχανιών. Η κατασκευή ενός μονάχα μικροτσίπ χρειάζεται 38 λίτρα νερό, κι ένα μεσαίου μεγέθους εργοστάσιο κατασκευής μικροτσίπ χρησιμοποιεί κάθε μήνα 190 χιλιάδες τόνους νερό! Αυτή η ποσότητα, για να υπάρχει ένα μέτρο σύγκρισης, αντιστοιχεί στις ανάγκες μιας μικρής σημερινής καπιταλιστικής πόλης 20 χιλιάδων κατοίκων. Ωστόσο η βιομηχανία δεν «καταστρέφει» αυτό το νερό. Κατ’ αρχήν το παρακρατεί  σαν χρήση. Το νερό επιστρέφεται τελικά στη «φύση». Μολυσμένο.

Μεγάλος παγκόσμιος χρήστης νερού είναι και η γεωργία. Λέγεται ότι είναι ο μεγαλύτερος. Δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι, αλλά στην παρέλαση των αριθμών γράφεται ότι πάνω από τα 2/3 του παγκόσμιου διαθέσιμου καθαρού νερού κατευθύνεται στη γεωργία. Λέγεται επίσης ότι πάνω από το μισό του γεωργικά χρησιμοποιούμενου νερού κατευθύνεται στην καλλιέργεια τριών μονάχα φυτών: του βαμβακιού, του σιταριού και του ρυζιού. Ξη καλλιέργεια ενός ακόμα φυτού, του καλαμποκιού ακολουθεί τον πίνακα υδροβορίας .Και πάλι: η μαζική γεωργική καπιταλιστική παραγωγή δεν καταστρέφει το Η2Ο. Το παρακρατεί και το επιστρέφει. Μολυσμένο…

Όσο πιο μαζική και οργανωμένη είναι (στο σύνολό της) η κοινωνική παραγωγή, τόσο πιο σύνθετη είναι η «ρύθμισή» της σε σχέση με το timing των χρήσεών της επί του νερού. Και όσο πιο σύνθετη είναι αυτή η ρύθμιση, τόσο πιο εσωτερικά ανταγωνιστική γίνεται. Τελικά συμβαίνει με κάθε τι που θα ονομάζαμε «πεπερασμένος φυσικός πόρος», η ίδια η καπιταλιστική ανάπτυξη στο σύνολό της είναι ο σημαντικότερος παράγοντας «παραγωγής» της σχετικής σπανιότητας του νερού. Σχετικής με την έννοια πως ένα είδος χρήσης του νερού μπορεί να γίνεται σε βάρος ενός άλλου είδους χρήσης.

Θα κάνουμε παρακάτω μερικές γενικές παρατηρήσεις για την αγροτική και τη βιομηχανική χρήση του νερού… Αλλά: τι είναι η «μόλυνση»; Μήπως είναι ένα ηθικό παράπτωμα; Κάτι σαν απερισκεψία ή κάτι σαν αμαρτία; Είναι κάτι πολύ ουσιαστικότερο: αναπόφευκτη εκροή της καπιταλιστικής παραγωγής. Η οποία θα είχε καθηλωθεί στην «ανάπτυξή» της αν δεν χρησιμοποιούσε (αν δεν ανέπτυσσε επί τούτου) τις ανακαλύψεις και τις εφαρμογές πρώτα της χημείας και στις μέρες μας της βιολογίας…

Συνεπώς η μόλυνση του νερού (όπως ανάλογα η μόλυνση του αέρα) είναι μια κεντρική καπιταλιστική λειτουργία. Όχι ατύχημα. Και ανάλογα με το «είδος» της μπορεί να αποδοθεί σε συγκεκριμένες φάσεις της καπιταλιστικής ανάπτυξης .Η χημική «επένδυση» αυτής της ανάπτυξης, για παράδειγμα, μεσουράνησε τον 20ο αιώνα (και συνεχίζει στις μέρες μας μέχρις ότου αντικατασταθεί από τη βιολογική) σε συνάρτηση με την οργάνωση της μαζικής παραγωγής και κατανάλωσης (τόσο στη βιομηχανία όσο και στη γεωργία/κτηνοτροφία) και την ανάπτυξη του πετροχημικού κύκλου ειδικά. Της πετρελαϊκής και της χημικής βιομηχανίας. Το είδος της μόλυνσης του νερού που παράχθηκε έτσι είναι το είδος που αναλογεί στη μαζική χρήση οξέων και βάσεων, διαλυτών, καταλυτών, οργανικών ενώσεων, μετάλλων κλπ στη βιομηχανία και νιτρικών αλάτων, αμμωνίας, αντιβιοτικών στη γεωργία. Με ένα αναπόδραστο και κατηγορηματικό τρόπο όσες απ’ τις βρώμικες εκροές της καπιταλιστικής μηχανής δεν τις τρώμε ή δεν τις αγγίζουμε επί πληρωμή, τις αναπνέουμε και τις πίνουμε δωρεάν.

Αυτό το «δωρεάν» θα μπορούσε να θεωρηθεί κάτι σαν αστείο. Κακόγουστο, σε βάρος μας, αλλά αστείο. Δεν πρόκειται περί αυτού. Ο αέρας και το νερό (όπως και το χώμα) του πλανήτη θεωρήθηκαν «λογικοί» αποδέκτες των καπιταλιστικών περισσευμάτων, στερεών, υγρών και αερίων (των σκουπιδιών, για να το πούμε έτσι, ενός «τρόπου ζωής και ανάπτυξης») για όσο καιρό παρέμεναν πεδία «αδιάφορα». Αδιάφορά για την καπιταλιστική οικονομία. Αδιάφορα για την καπιταλιστική αξιοποίηση. Στο βαθμό δηλαδή που δεν θα μπορούσε να προκύψει κέρδος απ το νερό, σ’ αυτόν και μόνο το βαθμό το νερό αποτέλεσε «φυσιολογικό τόπο» για την εκροή των μη περαιτέρω εκμεταλλεύσιμων τμημάτων της καπιταλιστικής διαδικασίας. Των σκουπιδιών της.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Uncategorized

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s